Belasting op topinkomens

Nu de PvdA wil dat de graaicultuur in sommige delen van het bedrijfsleven wordt aangepakt, is het voorstel gedaan om de belastingtarieven op de topinkomens te verhogen. Mijn opvatting is steeds geweest dat dit weinig zinvol is. Ik ben het dus eens met minister Bos. De heren (dames zijn er nauwelijks) aan de top die in gezamenlijk overleg de miljoenen uit de kas van de onderneming naar hun eigen bankrekening overhevelen, denken in nettotermen.

Het effect van hogere belastingtarieven is uitsluitend dat het brutobedrag dat betaald moet worden omhoog gaat, net zolang tot hetzelfde nettobedrag resulteert. En bovendien, als de hoogste inkomstenbelastingtarieven dan toch omhoog moeten, doe het dan ook goed, richting 70 75%. Daar lagen tientallen jaren in het Nederland van na de Tweede Wereldoorlog de feitelijke toptarieven.

Ik zie de exorbitante inkomensverschillen, zoals die nu ook in Nederland zijn ontstaan, als een uiting van moreel verval aan de top. De modale inkomens gaan al jaren nauwelijks omhoog, en als de vakbeweging een paar procenten loonstijging eist, dan wordt dat als onverantwoordelijk gedrag bestempeld, maar zelf kennen de hoofdmanagers zich inkomens toe die jaarlijks met tientallen procenten stijgen.

Voor het minste of geringste belonen ze zichzelf met een bonus van enige tonnen. De verhoudingen zijn compleet zoek. De enige troost is dat het elders ja, inderdaad in Amerika, waar anders er nog veel extremer aan toe gaat. De gemiddelde CEO daar gaat nu met 369 maal zoveel naar huis als de gemiddelde werkman. Bij ons blijft de teller steken op een factor 50.

Ik meen dat de veranderingen in gedrag van de hoofdmanagers zelf zullen moeten komen. Dat de heren, die in hun eigen gesoleerde wereldje leven, afgeschermd van het gewone volk, zullen moeten inzien dat een maatschappij alleen kan functioneren wanneer er een verband is tussen de inkomensontwikkeling van de verschillende bevolkingsgroepen. Tussen de inkomens van hen die werken en van hen die niet kunnen werken, en tussen de inkomens van de hoofdmanagers aan de top en de gewone mensen die het echte werk doen en zorgen dat een bedrijf draait.

Het wordt de hoogste tijd dat de CEOs en hun raden van commissarissen nu eindelijk hun maatschappelijke verantwoordelijkheid eens nemen. En graag geen smoezen meer over marktwerking en het talent dat anders wegloopt. Niemand meent toch dat Kleisterlee van Philips naar Siemens vertrekt, als hij hier zijn miljoenen niet meer kan vangen? Dan zou hij toch geen knip voor de neus waard zijn.

De gedachte die in sommige kringen in het bedrijfsleven heerst, dat succes alleen gemeten wordt aan geld, is primitief en stuit veel mensen tegen de borst. Als geld het enige zou zijn dat het gedrag van mensen bepaalt, dan zouden we geen artsen, geen architecten, geen boeren, geen violisten, geen bakkers en al helemaal geen dichters meer hebben. Dan zou iedereen investment banker proberen te worden, of vermogensbeheerder in Londen. Gelukkig zijn er miljoenen die niet in de machotermen van de geldjongens denken. De heren kunnen nog steeds op Goede Vrijdag naar de Mattheus Passion in Naarden, om te luisteren naar mensen die kunnen wat zij niet kunnen en daar verhoudingsgewijs een schijntje voor ontvangen.

Is er al een kentering in het denken aan de top? Ja, in Amerika beginnen een aantal CEOs zich grote zorgen te maken. Eindelijk. Jeffrey Immelt, de baas van General Electric, niet het eerste het beste bedrijf, heeft onlangs in een interview gezegd dat de beloningen aan de top krankzinnig zijn. Ik ben benieuwd wie van de Nederlandse hoofdmanagers zich uitspreekt en nu eens echt leiderschap gaat tonen.

Jaap van Duijn is onafhankelijk beleggingsdeskundige.

Bron: Telegraaf 14 april 2007