Nieuw testament kan lonen

Om de successierechten over hun erfenis zo laag mogelijk te houden betaalt de langstlevende ouder vaak rente aan de kinderen. Daardoor is de belaste erfenis op papier veel lager. Maar pas op, de fiscus wil die rente als schnking gaan belasten.

Als zij hun nabestaanden niet ernstig tekort willen doen, zullen tienduizenden consumenten een nieuw testament moeten laten maken. Dit is het gevolg van een beleidswijziging bij de Belastingdienst, waardoor de fiscus in veel gevallen over een erfenis zowel schenkingsrecht als successierecht gaat heffen. De Belastingdienst heeft deze opvallende stap vorige week bekendgemaakt.

Sinds de invoering van het nieuwe erfrecht op 1 januari 2003 is er veel veranderd. Zo wordt de langstlevende echtgenoot veel beter beschermd ten koste van de kinderen van de overledene. De meeste ouders willen echter niet alleen dat hun echtgenoot (de langstlevende) ongestoord verder kan leven, maar ook dat er zo min mogelijk aan successierechten wordt geheven. Goede testamenten kunnen er voor zorgen dat er niet onnodig successierecht wordt betaald.

In het nieuwe erfrecht is de wettelijke verdeling het uitgangspunt. Het wordt de langstlevende echtgenoot gemakkelijk gemaakt: hij krijgt automatisch alle bezittingen van de overleden echtgenoot (de erflater) onder de verplichting alle schulden voor zijn rekening te nemen n om aan de kinderen van de erflater hun erfdelen op een later tijdstip uit te keren. Zolang die uitkering niet geheel of gedeeltelijk plaatsvindt, moet de langstlevende echtgenoot aan die kinderen een rente betalen. De rente is gelijk aan de wettelijke rente van het betreffende kalenderjaar verminderd met zes procent. De wettelijke rente is per 1 januari jongstleden vastgesteld op zes procent; op dit moment is er dus gn rente verschuldigd.

Toch kan het verstandig zijn als de langstlevende ouder rente betaalt aan de kinderen. Aan de hand van een voorbeeld kan worden aangegeven, hoe rente een belangrijk instrument kan zijn waarmee bij het overlijden van de langstlevende successierecht kan worden bespaard.

Nico en Cynthia zijn in gemeenschap van goederen getrouwd en hebben samen twee kinderen. Hun vermogen wordt geschat op 900.000. Als Nico overlijdt, heeft Cynthia (60 jaar) recht op haar helft in de gemeenschap van goederen. De andere helft ( 450.000) is de nalatenschap. Cynthia en de kinderen erven elk 150.000. De nalatenschap wordt nu zodanig verdeeld dat Cynthia alles krijgt onder de verplichting om aan haar kinderen te zijner tijd 150.000 uit te keren. Je zou kunnen zeggen dat alles naar moeder gaat en de kinderen van haar een tegoedbon krijgen.

Over de erfenis van de kinderen is successierecht verschuldigd. Cynthia betaalt gn successierecht, omdat zij een vrijstelling van 515.928 heeft om van Nico te erven. Als Cynthia overlijdt, laat zij 900.000 na. Verminderd met de schulden aan de kinderen van 300.000 (twee x 150.000) resteert 600.000; elk kind erft dus 300.000. Gemakshalve is ervan uitgegaan dat het kapitaal gelijk is gebleven en is geen rekening gehouden met de destijds betaalde successierechten.

Stel nu dat Nico in zijn testament had bepaald dat Cynthia aan elk kind jaarlijks een rente moet vergoeden van zes procent en stel dat Cynthia haar echtgenoot twintig jaar overleeft. Ieder kind heeft dan recht op een rente van 180.000

( 150.000 x 20 jaar x 6 procent). In totaal moet Cynthia haar kinderen dus 360.000 aan rente betalen. Als Cynthia overlijdt, laat zij dus 240.000 na (te weten 900.000 minus 300.000 (schuld aan kinderen) verminderd met 360.000 rente). Ieder kind erft dan 120.000 euro van zijn moeder en is daarover successierecht verschuldigd. (En dus niet over 300.000 euro zoals in het eerste voorbeeld!)

In de afgelopen jaren zijn er veel testamenten gemaakt, waarin aan de langstlevende echtgenoot en de kinderen de mogelijkheid wordt gegeven om zelf de rente te bepalen. Dit geldt ook voor testamenten die vr 1 januari 2003 zijn gemaakt. Als de erfgenamen zelf de rente kunnen bepalen, kunnen zij rekening houden met alle belangrijke factoren en daardoor voor de gunstigste rente kiezen. Denk bijvoorbeeld aan vragen zoals: wat voor goederen heeft de erflater nagelaten, wat is de levensverwachting van de langstlevende ouder, hoe groot of klein is het vermogen van de langstlevende ouder?

De fiscus heeft nu bekend gemaakt dat zij de meeste rente-afspraken ziet als een gift en dat zij dus in veel gevallen schenkingsrecht zal heffen. De fiscus wil dus dubbel heffen: successierecht en schenkingsrecht!

Het standpunt van de fiscus is opmerkelijk, omdat zij jarenlang toestond dat er renteafspraken werden gemaakt en zij nooit heeft laten doorschemeren dat het beleid ten aanzien van renteafspraken zou worden gewijzigd. Dit is met name vervelend voor kinderen van ouders die niet toerekeningsvatbaar zijn. De ouders kunnen hun testament niet meer aanpassen en hun kinderen hebben straks minder mogelijkheden om successierechten te besparen.

Het lijkt verstandig om uw testament door een terzake kundige notaris te laten beoordelen. Misschien kunt u het wel leuker voor uw kinderen maken.

Mr. A.R. Autar is als notaris verbonden aan Kooijman Lambert Notarissen (Rotterdam en Vlaardingen).

Bron: Algemeen Dagblad 31 maart 2007