Wie past er op het pensioengeld

Pensioenfondsen moeten eerlijker gaan beleggen. Maar wiens verantwoordelijkheid is dat? ,,Misschien moeten ze eens luisteren naar de mensen voor wie ze het eigenlijk doen.

DEN HAAG Het is zover: pensioenfondsen maken hun beleggingen openbaar. PGGM publiceerde onlangs als eerste fonds een lijst met bedrijven waarin belegd wordt. En passant werd gemeld dat de meest bekritiseerde investering de clusterbomfabrikant uit de portefeuille was verwijderd.

Beter laat dan nooit. Maar wie houdt de pensioenfondsen in de gaten? Directeur Peter Borgdorff van de Vereniging voor Bedrijfstakpensioenfondsen weet het wel: laat de fondsen zelf maar meer openheid geven. ,,We moeten meer contact hebben met de deelnemers, dat zijn de mensen die uiteindelijk het pensioengeld van ons ontvangen, zei hij dinsdagavond op een bijeenkomst over de koers van de pensioenfondsen. ,,Laten we ze de vraag maar voorleggen: Wilt u het risico nemen op een lager pensioen en zo de wereld verbeteren?

Jaap Jongejan, voorzitter van de CNV Bedrijvenbond, ziet daar wel wat in. ,,Uit een recente enqute in de metaalindustrie bleek dat driekwart van de respondenten daartoe wel bereid is. De pensioenwereld denkt dat het de mensen alleen om een zo hoog mogelijk pensioen gaat, maar blijkbaar maken we met zijn allen toch een andere afweging.

Borgdorff betwijfelt dat. ,,Wij kregen 1500 protestmailtjes na de beruchte Zembla-uitzending. Ik zeg niet dat alle andere Nederlanders geen kritiek hadden, maar het aantal protesten viel me mee. Van andere fondsen weet ik dat ze soms niet meer dan tien e-mails kregen.

Politiek

VVD-Kamerlid Stef Blok kan zich daar wel wat bij voorstellen. ,,Als iemand jarenlang in het leger heeft gewerkt, heeft hij er vast geen probleem mee dat zijn ABP belegt in een wapenfabrikant. De VVDer ziet dan ook weinig in overheidsingrijpen, iets waar vooral SP en GroenLinks zich sterk voor maken. ,,Laat mensen zelf kiezen welk pensioenfonds ze willen. Dat is nu niet mogelijk en daardoor ontstaat dit soort problemen.

Een zwarte lijst, zoals SP-kamerlid Krista van Velzen bepleit, is geen oplossing, zegt CDAer Pieter Omzigt. ,,Dan verbieden we kinderarbeid, maar blijft beleggen in Wal Mart gewoon mogelijk. Niet omdat de kleding van Wal Mart vrij van kinderarbeid is, maar omdat de toeleverancier de schuldige is. Voorzitter Borgdorff van de bedrijfstakpensioenfondsen ziet helemaal geen heil in een zwarte lijst. ,,Laat ons onze eigen koers varen.

De politiek kiest naar verwachting niet voor een zwarte lijst of een verplichting tot duurzaam beleggen. Pensioenfondsen willen wel met hun deelnemers overleggen, maar zetten het liefst zelf de koers uit. En de consument? Die heeft maar weinig invloed. ,,Vakbonden hebben misschien wat in de melk te brokkelen, maar die vertegenwoordigen meestal maar tien procent van de deelnemers, zegt VVDer Blok.

Bovendien weet de doorsnee burger niet hoe de pensioenwereld in elkaar zit, weet Piet Sprengers van de groene ASN Bank. ,,Vaak kennen ze de naam van hun eigen pensioenfonds niet eens. Geen wonder dat de sector na de Zemba-uitzending zo weinig protestmailtjes heeft gehad: hij is volkomen onzichtbaar. Daarom is transparantie ook zo hard nodig.

Consumentenbond

Dat een televisieprogramma nodig was om het beleggingsbeleid van pensioenfondsen aan de kaak te stellen, is niet zo erg, meent Sprengers. ,,Ik ga toch ook niet zelf mijn stereo openschroeven om te kijken of alles wel goed in elkaar zit? Daarvoor ben ik lid van de Consumentenbond. De media en belangenclubs als de VBDO (vereniging voor duurzaam beleggen, red.) kunnen die rol prima vervullen. Maar daar is wel transparantie voor nodig. Als een bedrijf rommel verkoopt, is dat zichtbaar en kun je de onderneming erop aanspreken. Dat moet bij een pensioenfonds ook het geval zijn.

Duurzaam beleggen kost niets

Naar schatting hebben alle Nederlandse fondsen gezamenlijk 700 miljard euro uitstaan. Als het rendement van dat enorme kapitaal eens tegenvalt, kan dat grote gevolgen hebben voor de premies die werknemers betalen. Reden genoeg om voorzichtig te zijn met je beleggingsbeleid, zeggen pensioenfondsen. Dus willen ze zo breed mogelijk beleggen om de risicos te spreiden.

Duurzaam beleggen betekent (onder andere): uitsluiten. Dat maakt de mogelijkheid tot spreiding kleiner. Toch gaat dat niet ten koste van het rendement, stelt Ronald Lubberts. Hij onderzoekt in opdracht van grote beleggers de kansen en risicos op de beurzen. ,,De ervaringen zijn wisselend, maar over het algemeen presteren duurzame fondsen vrijwel even goed als gewone. En het uitsluiten? ,,De meeste beleggers doen dat op andere terreinen ook al. Sommigen sluiten hele sectoren uit, omdat ze er bijvoorbeeld geen verstand van hebben.

Ook Jan Baars van pensioenfonds PGGM heeft goede ervaringen met duurzaam beleggen. ,,Als er al verschillen zijn, dan is dat heel ver achter de komma. Duurzaam beleggen kost je niets.

Bron: Nederlands Dagblad 12 april 2007